कार कि जासुस? तपाईंका हरेक पाइलाको रेकर्ड राख्दै आधुनिक कार

एजेन्सी : पहिला-पहिला कारलाई स्वतन्त्रता र निजत्वको प्रतीक मानिन्थ्यो।

तर, अहिलेका आधुनिक कारहरू केवल यातायातका साधन मात्र नभएर ‘पांग्रा भएका कम्प्युटर’ जस्ता भएका छन्, जसले तपाईंको अनुमति बिना नै तपाईंका गोप्य र व्यक्तिगत विवरणहरू संकलन गरिरहेका छन्।

भर्खरै सार्वजनिक भएका विभिन्न प्रतिवेदनहरूले कार निर्माता कम्पनीहरूले चालकको वजन, अनुहारको हाउभाउ, यात्रा गर्ने स्थानदेखि लिएर उसको जात र उमेरसम्मका तथ्याङ्कहरू संकलन गरिरहेको खुलासा गरेका छन्।

कारले के-के थाहा पाउँछ?
आधुनिक कारहरूमा जडान गरिएका सेन्सर र क्यामेराहरूले तपाईंको हरेक चालको निगरानी गर्छन्।

तपाईंले सिटबेल्ट बाँध्नुभयो कि भएन, कत्तिको तीव्र गतिमा गाडी चलाउनुहुन्छ, कुन रेडियो स्टेसन सुन्नुहुन्छ र कति बेला अचानक ब्रेक लगाउनुहुन्छ भन्ने सबै विवरण कारले रेकर्ड गर्छ।

केही कारहरूमा त चालकको सिटतर्फ फर्किएका क्यामेराहरू हुन्छन्, जसले चालकको अनुहारको हाउभाउ र स्वास्थ्य अवस्थाको समेत निगरानी गर्छन्।

तपाईंको डाटा कसले किन्छ?
कार कम्पनीहरूले संकलन गरेको यो ‘डाटा’को सबैभन्दा ठूलो ग्राहक बीमा कम्पनीहरू हुन्। तपाईंको गाडी चलाउने शैली र बानीका आधारमा बीमा कम्पनीहरूले प्रिमियम बढाउने गरेका छन्।

उदाहरणका लागि, अमेरिकाको जनरल मोटर्स ले चालकहरूको विवरण एक डाटा ब्रोकर कम्पनीलाई बेचेको थियो, जसका कारण धेरै चालकहरूको बीमा शुल्क २१ प्रतिशतसम्म बढेको पाइएको थियो।

मोजिलाले २५ वटा कार ब्रान्डहरूको गोपनीयता नीतिबारे गरेको अनुसन्धानले कारहरूलाई गोपनीयताका दृष्टिकोणले ‘सबैभन्दा खराब उत्पादन’ श्रेणीमा राखेको छ। केही कम्पनीको नीतिमा त चालकको ‘यौन जीवन’ र ‘स्वास्थ्य’ सम्बन्धी जानकारी समेत संकलन गर्न सकिने उल्लेख गरिएको छ।

भविष्य झनै चुनौतीपूर्ण
अमेरिकामा लागू हुन लागेको नयाँ कानुनले अब कारहरूमा अनिवार्य रूपमा इन्फ्रारेड बायोमेट्रिक क्यामेरा जडान गर्नुपर्ने व्यवस्था गर्दैछ।

यो प्रविधि चालकले मादक पदार्थ सेवन गरेको छ कि छैन वा ऊ निकै थाकेको छ कि भनेर पत्ता लगाउन प्रयोग गरिने भनिए पनि यसले चालकको स्वास्थ्य र शारीरिक अवस्थाको अझ धेरै संवेदनशील तथ्याङ्क संकलन गर्ने बाटो खोल्नेछ।

ती तथ्याङ्कको सुरक्षाका लागि हालसम्म कुनै ठोस कानुन बनेको छैन।

आफ्नो गोपनीयता कसरी जोगाउने? केही उपायहरू:
१. बीमा कम्पनीको ‘टेलिमेट्रिक्स’ एप प्रयोग नगर्नुहोस् : यदि कुनै बीमा कम्पनीले सस्तो प्रिमियमको लोभ देखाएर तपाईंको गाडी चलाउने शैली निगरानी गर्ने एप वा उपकरण जडान गर्न भन्छ भने, त्यसमा सचेत हुनुहोस्। यसले फाइदा भन्दा बढी घाटा पुर्याउन सक्छ।

२. प्राइभेसी सेटिङ मिलाउनुहोस् : आफ्नो कारको इन्फोटेनमेन्ट सिस्टम र मोबाइल एपको सेटिङमा गएर ‘डाटा सेयरिङ’ वा ‘ट्र्याकिङ’ विकल्पहरू बन्द गर्नुहोस्।

३. डाटा मेटाउन माग गर्नुहोस् : बेलायत, युरोप र केही विकसित देशहरूमा ग्राहकले आफ्नो डाटा कम्पनीलाई मेटाउन लगाउन पाउने कानुनी अधिकार छ। नेपाल जस्ता देशमा यस्तो कानुन नभए पनि कम्पनीका एपहरू मार्फत केही हदसम्म नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।

४. सर्तहरू पढ्नुहोस् : नयाँ कार किन्दा वा गाडीको सफ्टवेयर अपडेट गर्दा आउने सर्तहरू ध्यान दिएर हेर्नुहोस्।

प्रविधि विज्ञहरूका अनुसार कार कम्पनीहरूले सुरक्षाको नाममा डाटा संकलन गर्ने होड चलाएका छन्। जबसम्म उपभोक्ता आफैं सचेत हुँदैनन् र कडा कानुन बन्दैन, तबसम्म सडकमा गुड्ने कारहरू तपाईंका लागि सुरक्षा कवच मात्र नभएर जासुस पनि बनिरहनेछन्।

बीबीसीबाट नेपालीमा रुपान्तरण गरिएको